Hamilelikte yaptırılması gereken testler

Hamilelikte yaptırılması gereken testler ile ilgili bilgi veren Bayan Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Volkan Aksakallı, anne adaylarına değerli ihtarlarda bulundu.

Op. Dr. Aksakallı, kesinlikle yaptırılması gereken testleri sıraladı.

Jinekolojik muayene

Genel olarak birinci antenatal muayene esnasında pelvik muayene yapılır ve gebeliği olumsuz istikamette etkileyebilecek mümkün genital kitle, enfeksiyon, doğumsal genital anomaliler, kanser ve kanser öncesi lezyonlar ortaya çıkarılır.

Sistem muayeneleri

Genel olarak birinci antenatal muayenede sindirim sistemi, kalp ve sirkülasyon sistemi, teneffüs sistemi, lokomotor sistem (kas ve eklemler) ve hudut sistemi ve ruhsal durum hakkında şikâyet sorgulaması ve genel muayene bayan doğum uzmanı tarafından yapılır.

Tansiyon ve kilo ölçümü

Tansiyon ölçümü her gebelik muayenesinde tekrarlanır. Preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) ismi verilen durumun erken teşhisinde tansiyon kıymeti en değerli kriterdir.

Bilhassa kısa vakitte çok kilo alımı gebelik zehirlenmesi habercisi olabilir. Uzun periyoda (haftalara) yayılan çok kilo alımı ise karbonhidrattan ve yağdan güçlü yiyeceklerin gereksiz yere alınmasına bağlı olabileceği üzere diabet (gebelik şekeri) habercisi olabilir. Anne adayının kilo ölçümünü aç karnına yapması ve tabibine bildirmesi de uygundur.

Karnın büyüme kıymetlendirilmesi

Bu kıymetlendirme günümüzde tabiplerin büyük kısmının her antenatal değerlendirmede ultrason yapması nedeniyle giderek terk edilmektedir.
Bebeğin karın içindeki haritasının çıkarılması Leopold hareketleri ismi verilen özel muayene formülleri ile tabip bebeğin başının, sırtının, bacaklarının yerini belirler. Gebeliğin sonuna hakikat bebeğin pelvis içine ne halde girdiği de bu yollarla belirlenir. Bunun yanında ultrason, karnın mezura ile ölçümü ve Leopold hareketleri ile elde edilen bilgilerden çok daha hassas bilgiler verir.

Gebelik testleri

İdrarda yahut kanda gebeliğe mahsus bir hormon olan HCG’nin saptanması temeline dayanan testlerdir. Kanda şimdi adet gecikmeden, idrarda ise testin hassasiyetine nazaran bir ile on gün ortasındaki gecikmelerde gebeliği belirleyebilirler.

Kan kümesi ve kan sayımı testleri

Anne ve baba adaylarının kan kümeleri parmaktan alınan kanda belirlenebilir. Anne adayının kan kümesinin Rh(-), baba adayının ise Rh(+) olması durumunda Rh uygunsuzluğundan bahsedilir.

Lökosit (akyuvar) sayısı, eritrosit (alyuvar) sayısı, eritrositlerin ortalama hemoglobin içeriği, büyüklükleri, trombosit sayısı, hemoglobin ve hematokrit pahası dışında daha çok sayıda parametre belirlenir.

İdrar analizi ve kültürü

Maksadı idrarda enfeksiyon bulgularını ortaya çıkarmak, erken gebelik devrinde çok bulantı ve kusmaları olan anne adayının genel beslenme durumunu pahalandırmak, gebeliğin ilerleyen etaplarında idrarda protein varlığını ortaya çıkarmak (idrarda protein varlığı preeklampsi bulgusu olabilir) ve anne adayının kâfi su içip içmediğini değerlendirmektir.

Gebelik idrar yolu enfeksiyonlarının gelişmesini kolaylaştırır. İdrar sedimentinde lökosit, eritrosit ve/veya bakteri görülmesi enfeksiyona işaret eder ve anne adayının şikayetleri varsa antibiyotik tedavisi gerektirir.

Enfeksiyon testleri

Toksoplazma, Rubella (kızamıkçık) ve Sifiliz (frengi) tarama testleri tercihen gebelik planlandığı periyotta yapılır. Bu gayeyle anne adayından alınan kanda ToksoplazmaIgG ve IgM (antikorlar); RubellaIgG ve IgM ve sifiliz için çoklukla VDRL ismi verilen inceleme yapılır.
Hepatit B ve HIV (AIDS) için tarama testleri ise çoklukla gebeliğin sonlarına yanlışsız yapılır. Hepatit B taraması için HBsAg ve AntiHBs incelemeleri yapılır.

Ultrason

Gebeliğin birinci haftalarında yapılan ultrasonun değeri büyüktür. Bu. Son Adet Tarihi’nin (SAT) doğruluğunu onaylamak; SAT’ını bilmeyen anne adaylarında gebelik haftasını belirlemek; dış gebelik; mol gebeliği üzere durumları erken devirde saptamak; gebelik üzerinde olumsuz tesir yaratması mümkün miyom ya da yumurtalık kisti üzere kitlesel lezyonları saptamak ve tekrar mümkün bir çoğul gebeliği ortaya çıkarmak için son derece kıymetlidir.

Üçlü test

Gebeliğin 16.-18. haftaları ortasında yapılan bir incelemedir. Anne adayından alınan kanda üç farklı hormon tetkiki yapılarak downsendromu ve nöral tüp defekti riski belirlenir. günümüzde daha çok bir üst versiyon olan dörtlü test kullanılmaktadır.

İkili test

Türkiye’de Trizomi 21 (Downsendromu) risk belirlemesinde kullanılan en yaygın test hala üçlü testtir. Lakin bebeğin 11.-14. gebelik haftaları ortasında ense pilisi kalınlığının ölçümü, beraberinde anne adayından alınan kanda beta HCG ve PAPP-A ölçümü ve bunlardan elde edilen pahalar ile Downsendromu riski belirlenebilmektedir.

Beta HCG ve PAPP-A

Kandaki beta HCG düzeyi gebelik ilerledikçe azalmaktadır. Trizomili bebeklerde bu azalma çok daha yavaş olmaktadır. 11.-14. gebelik haftaları ortasındaki ölçümler Trizomi 21 olan bebeklerde bu azalmanın daha yavaş olduğunu doğrulamaktadır.

PPG (Postprandial Glikoz) ve OGTT (Oral Glikoz Tolerans Testi)

Gebelik, diyabet (şeker hastalığı) oluşma riskini artıran bir durumdur. Bu yüzden anne adayları 24.-28. gebelik haftaları ortasında şeker yükleme testine tabi tutulurlar. Bu maksatla anne adayının risk faktörlerine nazaran 50 gram (PPG) ya da 100 gram glikoz ile (OGTT) yükleme yapılır.

TSH (Tiroid hormonu) ölçümü

Hamilelik periyodu olağan TSH pahaları olağan erişkin bedellerinden daha farklı olarak ele alınır ve gerekli durumlarda anne adayına hormon desteği yapılır. Tiroid hormonu hastalığı olduğu aslında bilinen anne adaylarına ise ilaveten başka kimi tiroid hormonu ölçümleri ve anti tiroglobulin üzere birtakım unsurların ölçümleri eklenebilir.

Doppler

20-24. haftalar ortasında bir tarama testi olarak önerilen Doppler ultrasonografi ülkemizde de giderek artan sıklıkta uygulanan bir inceleme haline gelmektedir.